Chmura Józef

Z Nowy Łowiczanin

Józef Chmura

Józef Chmura – (19 lutego 1896 r. w Kańczudze w powiecie przeworskim na Rzeszowszczyźnie – 1940 w Katyniu ) dr filozofii, legionista, nauczyciel historii i geografii w Gimnazjum im. ks. J. Poniatowskiego w Łowiczu. Kapitan rezerwy piechoty.

Spis treści

Wykształcenie

Szkołę podstawową ukończył w Kańczudze. W okresie nauki w gimnazjum w Jarosławiu utrzymywał się z korepetycji i należał do drużyn polowych Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

Maturę zdał, jako wolny słuchacz 17 września 1918 r.

Po odzyskaniu niepodległości studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a następnie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Egzaminy na nauczyciela szkół średnich zdał w 1925 roku na Uniwersytecie Warszawskim.

W 1932 r. doktoryzował się na UW, na podstawie rozprawy „Generał Stanisław Fiszer 1769 - 1812” pod kierunkiem prof. Wacława Tokarza.

Praca zawodowa

Zdjęcie okolicznościowe - czerwiec 1929 r. grupa uczniów Gimnazjum Męskiego z dyrektorem E. Biegańskim i nauczycielami. Pierwszy od lewej siedzi Józef Chmura.

W 1921 roku otrzymał posadę nauczyciela historii i geografii w gimnazjum im Ks. Józefa Poniatowskiego w Łowiczu.

Był surowy i wielce wymagający, ale jednocześnie wyrozumiały i sprawiedliwy w ocenie. Nie lubił uczniów niesfornych, źle zachowujących się, rozbrykanych łobuziaków, ale gdy po zwróconej im uwadze zauważał widoczną poprawę, potrafił zapomnieć o ich przewinieniach. (wspomnienie Jana Kołaczyńskiego).

Bardzo interesująco prowadził lekcje historii, często wspominał o swoich przeżyciach z okresu I wojny światowej. Do najwybitniejszych jego wychowanków z tego okresu należeli późniejsi historycy: prof. dr Henryk Jabłoński i doc dr Jan Wegner oraz działacz ludowy Bronisław Drzewiecki.

W latach 1923 – 1929 był członkiem Rady Miejskiej w Łowiczu. Został wybrany z ramienia Związku Ludu Narodowego.

W 1929 r. objął posadę dyrektora gimnazjum w Jarosławiu, a po dwóch latach trafił do Włocławka, gdzie objął stanowisko dyrektora Gimnazjum Ziemi Kujawskiej(1931 - 1939).

Kariera wojskowa

Po wybuchu I wojny światowej porzucił szkołę i wstąpił do 3 pp II Brygady Legionów Polskich. Został ranny podczas walk na Wołyniu w 1915 r. W kwietniu 1917 r. został przeniesiony do żandarmerii polowej, w której służył do lutego 1918 r. Gdy przechodził przez Ukrainę został aresztowany i internowany w Huszt do kwietnia 1918 r. Następnie został wcielony jako szeregowiec do armii austriackiej i wysłany na front włoski.

W lipcu 1920 r. wstąpił ochotniczo do 53 pp Strzelców Kresowych. 15 sierpnia został ranny w bitwie pod Radzyminem. W tym czasie został awansowany do stopnia podporucznika i zwolniony do rezerwy. Ponowny awans do stopnia porucznika otrzymał w 1923 r. 25 maja 1922 r. podczas wizyty gen. Józefa Hallera w Łowiczu został odznaczony czterokrotnie nadanym Krzyżem Walecznych. Po wojnie był oficerem legionowym, posiadał stopień kapitana rezerwy. Na krótko przed wybuchem II wojny światowej uzyskał stopień kapitana. We wrześniu 1939 r. pełnił funkcję komendanta wojskowego miasta Włocławka.

W obozie

Zagrożony niewolą niemiecką ewakuował się do Tarnopola, gdzie został aresztowany przez Sowietów i osadzony w obozie starobielskim. W obozie pełnił funkcję II wiceprzewodniczącego założonej przez oficerów i działającej nielegalnie Komisji Kulturalno – Oświatowej, a następnie zastępcy kierownika referatu odczytów i pogadanek. Ostatnim znakiem życia był list pisany do żony z datą 31 grudnia 1939 r. Zginął w 1940 roku w Katyniu. Istnieje na liście starobielskiej poz. 3562.

Życie prywatne

Był jedynym synem Michała – robotnika i Elżbiety z Sowów. W 1921 r. ożenił się z Janiną Cichocką, późniejszą urzędniczką prezydium WRN we Wrocławiu. Dzieci nie mieli.

Odznaczenia

Literatura

  • Gumiński Tadeusz, Łowiczanie z okresu II Rzeczypospolitej. Słownik biograficzny (Ambroziak Stanisław – Dietrichowa Helena), Łowicz 1987, s. 8 – 9.
  • Gumiński Tadeusz, Wśród ofiar Katynia, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 14/1995, s. 9.
  • Kołaczyński Jan, Moi dyrektorzy i nauczyciele, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 44/1996, s.8.
  • Sosnowski Grzegorz Jan, Wśród ofiar Katynia, Łowicz 2002, s. 92-93.
  • Z dziejów średnich szkół ogólnokształcących i koła wychowanków w Łowiczu, wyd. przez Koło Wychowanków i Wychowanek Szkół Średnich Ogólnokształcących w Łowiczu, Łowicz 2000. ISBN 83-914354-0-7, s. 81.
Osobiste